خبرگزاری ایرنا در 25 اردیبهشت 87 گزارشی با عنوان آستارا با بامهاي سفالي خداحافظي ميكند منتشر کرد در این گزارش اشاره به شهرت ملی سفال سقف آستارا در روزگاران گذشته می کند. و مهمترين عامل كاهش تمايل به استفاده ازسفال گرانشدن چوب و هزينه بالاي زيرسازي نصب سفال بازميگردد. ایرنا اضافه می کند که اكنون با موج آپارتمانسازي در آستارا كه جايگزين آن بناها قدیمی ميشوند، تنها از پوشش آزبست ( معروف به ايرانيت ) استفاده ميشود.
در روز گاران گذشته در منطقه شهرستان آستارا تولید و استفاده از سفال سقف رواج زیادی داشت و حتی مرکز شهرستان یعنی شهر آستارا با لقب شهر بام های سفالین معروف شده بود . در زمان هایی که در مناطق مرکزی و شرقی گیلان برای سقف سازی منازل از ساقه های علف خشک شده برنج استفاده می کردند (قالی پوش) که در مواقع وزش باد گرم شدید با خطر آتش سوزی مواجه می شدند که بعداً آرام آرام جای خود را به حلب داد آن هم در موقع وزش باد گرم شدید در معرض خرابی بر اثر بردگی قرار دارد. در این موقع در آستارا و روستاهایش مردم از سفال استفاده می کردند. که هم عایق خوبی در برابر گرما تابستان بود و وجود فضای خالی بین سفال های موجب ورود نسیم خنک دریا می گردید که موجب کاهش اثرات گرما در داخل بنا می شد و هم در موقع وزش باد های شدید به عنوان باد شکن عمل می کرد و خطر بادبردگی سقف منازل تقریباً صفر بود و نیز در موقع بارش برف نیز برف روبی آن نیز خیلی راحت تر نیز بود.
علاوه بر این ، سفال با تاریخ و فرهنگ این منطقه عجیم شده است و حتی سفال برخی از بقیه های متبرکه سطح شهرستان دارای قدمت بیش از 400 سال دارند و نیز سفال با فرهنگ این مردم نیز پیوند خورده بود و یکی از عناصر فرهنگی معماری منحصر به فرد شهرستان استفاده از سفال سقف بود.
تا بیست سال کارگاه سفال در در بسیاری از مناطق می توانستیم ببینم. در روستاهای خلیله سرا و کرده سرا بخش لوندویل تولید سفال سقف اولین و مهمترین منبع در آمد بود ولی امروزه از آن کارگاهها هیچ اثری نیست.
اوج مظلومیت سفال این است که در گذشته که در آستارا سفال بام وجود داشت . در همان موقع در مازنداران سفال بام (البته در ابعاد کوچک تر از سفال آستارا) وجود داشت که در سقف اکثر امام زاده های مازنداران می توان آن را امروزه دید. ولی امروزه سفال مازنداران از حالت سنتی تبدیل به حالت صنعتی شده و در رسانه های گروهی تبلیغ می شود. ولی سفال آستارا از بین رفته است و کامل تاسف در برخی از ساختمان جدید احداث آستارا سفال صنعتی مازندازان دیده می شود.
امروزه برای پوسش بام از ورق های استفاده می شود که با نام تجاری آن می شناسیم که به آن ایرانیت می گوییم که در واقع برای تهیه آن از رشته های کانی آزبست و مخلوط کربنات کلسیم و رس (سیمان) استفاده می شود.
جالب است بدانیم که امروزه کانی آزبست تبدیل به مسئله جدی شده است. و کشورهای اروپایی ، هرگز اجازه نمی دهند این ماده در ساختمانهای بکار برده شود. حال کانی آزیست چیست و چه اثراتی به دنبال دارد . از کتاب زمین شناسی سال سوم دبیرستان رشته ی علوم تجربی صفحات 85 و 86 مطالب جالبی دارد که عیناً نقل می شود.
«کانی آزبست دارای الیاف انعطاف پذیری است و در عایق کاری و تهیه پوشش ضد آتش به کار می برند . الیاف آزبست برای تهیه لنت ترمز ، پارچه ، و یا ورقه ها هم مناسب است. مواد آزبست دار به آسانی نمی سوزند و گرما و الکتریسته را خوب های نمی کنند.
اما با و جود این فایده ها ، الیاف آزبست خطرناک هم هستند اگر تارهای آزبست از هم باز و شکسته شوند ، ممکن است در هوا شناور بمانند و همراه هوای تنفس وارد ششها شوند . این الیاف توسط سلولهای جدار کیسه های هوایی گرفته می شوند و در آنجا می مانند و در نتیجه ، این سلولها و سلولهای سالم را تبدیل به سلولهای سرطانی می کنند و صاحب خود را مبتلا به سرطان شش یا بیماریهای تنفسی شدید می سازند»
سفال که نماد فرهنگی ماست و ریشه در تاریخ و معماری خاص منطقه ما دارد و تولید دست شهروندان ما بود شایسته نیست آن را با ورق های سرطان زا آزبستی عوض کنیم. که علاوه بر سرطان زا بودن نه منطبق با معماری ماست. و نه من تولید داخل شهرستان ما. پس هزینه بر بودن سفال نباید موجب غفلت ما معماری اصیل شود. بنابر این لازم نهادها زیر مسئول از جمله سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی به صنعت سفال توجه لازم داشته باشد و شهرداریهای آستارا و لوندویل و بخشداریهای مرکزی آستارا و لوندویل در صدور پروانه ساختمانی و نظارت بر اجرای آن سفال را برای پوشش بام الزامی کنند.
منتظر دیدگاه خواندگان عزیز در مورد هستم. لطفا نظرات خود را ابراز فرمایید . دیدگاه خواندگان در این خصوص در صفحه اصلی منتشر خواهد شد.